SSRİ-nin dağılmasından sonra Azərbaycan Respublikasında müstəqil dövlət institutlarının, o cümlədən milli Silahlı Qüvvələrin formalaşdırılması zərurəti yarandı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü və ərazilərin müdafiəsi məsələsi ordu quruculuğunu dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevirdi.

Bu dövrdə hərbi sahədə hüquqi bazanın yaradılması istiqamətində mühüm qanunlar qəbul edildi. 1991-ci il 9 oktyabr tarixində “Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri haqqında”, 1991-ci il 25 dekabrda “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında”, sonrakı illərdə isə hərbi xidmət və hərbi qulluqçuların sosial təminatı ilə bağlı digər qanunlar qəbul edildi.

Hərbi qulluqçuların statusu onların hüquq və vəzifələrini, hərbi xidmətin xüsusiyyətlərini, intizam qaydalarını və dövlət qarşısında məsuliyyətini müəyyən edir.

Hərbi qulluqçular Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları kimi ümumi hüquq və azadlıqlara malikdirlər. Lakin hərbi xidmətin xarakteri ilə əlaqədar həmin hüquqların həyata keçirilməsinə qanunla müəyyən edilmiş xüsusi məhdudiyyətlər tətbiq oluna bilər.
 

Bu məhdudiyyətlər hərbi qulluqçunun hüquqlarından özbaşına məhrum edilməsi anlamına gəlmir. Məhdudiyyətlər yalnız Konstitusiya və qanunvericilik əsasında tətbiq edilə bilər.