Son vaxtlar dövlət qurumlarının rəhbərlərinin mediaya verdiyi müsahibələr ictimai müzakirələrin əsas mövzularından birinə çevrilib. Lakin bəzi açıqlamalar cəmiyyətə aydınlıq gətirmək əvəzinə yeni hüquqi və praktiki suallar yaradır.
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi Mürsəl İbrahimovun doktorantların hərbi xidmətdən möhlət hüququ ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər də belə müzakirələrə səbəb olub.
İbrahimov bildirib ki, bəzi şəxslər xarici universitetlərdən tələbə sənədləri təqdim etməklə möhlət hüququ əldə etməyə çalışırlar. Daha sonra isə qeyd edib ki, "bəziləri xaricdə doktoranturada tər tökür, digəri isə Azərbaycanda gəzir, amma eyni hüquqdan istifadə edir."
Doktorantura haqqında deyilənlər nə dərəcədə əsaslıdır?
Qanunvericiliyə əsasən, xarici ali təhsil müəssisəsində doktoranturada təhsil alan Azərbaycan vətəndaşı qanunla nəzərdə tutulmuş sənədləri təqdim etdiyi halda hərbi xidmətdən möhlət hüququ əldə edə bilər. Qanun həmin şəxsin təhsil müddətində fasiləsiz şəkildə xarici ölkədə yaşamasını tələb etmir.
Praktikada, xüsusilə Türkiyə universitetlərində doktorantura proqramları yalnız auditoriya dərslərindən ibarət olmur. Tədqiqat işi, elmi məqalələrin hazırlanması, dissertasiya üzərində işləmək və elmi rəhbərlə onlayn əlaqə doktoranturanın ayrılmaz hissəsidir. Bir çox universitetlərdə tələbənin ilin bütün dövrünü universitetdə keçirməsi məcburi tələb deyil.
Bu baxımdan, doktorantın müəyyən müddətlərdə Azərbaycanda olması onun təhsil almadığı və ya möhlət hüququnun əsassız olduğu anlamına gəlmir. Əsas meyar ali təhsil müəssisəsinin verdiyi rəsmi sənədlər və onların hüquqi qüvvəsidir.
Apostilli sənədlər barədə mübahisələr
Məqalədə qaldırılan digər məsələ apostilli sənədlərin qəbul olunması və onların tərcüməsi ilə bağlıdır.
Azərbaycan 1961-ci il Haaqa Apostil Konvensiyasının iştirakçısıdır. Apostil sənədin beynəlxalq hüquqi qüvvəsini təsdiqləyən xüsusi təsdiq formasıdır. Müasir dövrdə bir çox dövlətlər apostilin həqiqiliyini elektron sistem və QR kod vasitəsilə yoxlamaq imkanı yaradıblar.
Əgər təqdim olunan sənəd apostillə təsdiqlənibsə və onun həqiqiliyi elektron sistem vasitəsilə yoxlanıla bilirsə, əlavə inzibati maneələrin yaradılması və ya vətəndaşların yalnız müəyyən notariat orqanına yönləndirilməsi ilə bağlı suallar yaranır. Bu məsələyə aid normativ əsasların ictimaiyyətə izah olunması məqsədəuyğun olardı.
İctimai etimad məsələsi
Səfərbərlik Xidməti son illərdə müxtəlif korrupsiya və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə iddiaları ilə də gündəmə gəlib. Hüquq-mühafizə orqanlarının keçirdiyi əməliyyatlar nəticəsində bir sıra əməkdaşların cinayət məsuliyyətinə cəlb olunması ictimai etimadın azalmasına təsir edən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Bu səbəbdən xidmət rəhbərliyinin açıqlamalarının həm qanunvericiliyə, həm də ali təhsil sisteminin reallıqlarına uyğun olması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Nəticə
Dövlət qurumlarının vəzifəsi vətəndaşlarda əlavə şübhə yaratmaq deyil, qanunun tətbiqini aydın və əsaslandırılmış şəkildə izah etməkdir. Xaricdə doktorantura təhsili alan şəxslərin hüquqları qanunla müəyyən olunub və onların qiymətləndirilməsi yalnız hüquqi meyarlar əsasında aparılmalıdır.
İctimai etimadın qorunması üçün Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti möhlət hüququ, apostilli sənədlərin qəbulu və inzibati prosedurlarla bağlı məsələlərə dair daha ətraflı və hüquqi əsaslandırılmış izah verməlidir.